Ο περίφημος Πύργος Πετιμεζά βρίσκεται σε υπερυψωμένη θέση στους Κάτω Λουσούς. Διατηρείται σε καλή κατάσταση, είναι ένας από τους παλαιότερους πύργους της ορεινής Πελοποννήσου (ανάγεται στον 17ο αιώνα) και αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα οχυρωμένης κατοικίας (με μεγάλο αριθμό πολεμίστρων) και μοναδικό (ως προς τη διάταξη και τη μορφή του) κυκλικού αμυντικού πύργου. Υπήρξε κατ' εξοχήν κέντρο αντίστασης εναντίον των Τούρκων (προ και κατά τη διάρκεια της Επανάστασης του 1821) και έχει χαρακτηριστεί ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο.

Ο πύργος αποτέλεσε ορμητήριο της οικογένειας των Πετιμεζαίων ή Πετμεζαίων, η οποία σύμφωνα με την παράδοση, προερχόταν από την Ήπειρο απ' όπου αναγκάστηκε να φύγει εξαιτίας των τουρκικών διώξεων και να εγκατασταθεί στους Κάτω Λουσούς Καλαβρύτων.

Κατά την εξέγερση της Πελοποννήσου (1770) εναντίον των Τούρκων και ως το 1800, περισσότεροι από είκοσι Πετιμεζαίοι κλέφτες και αμαρτωλοί έδωσαν τη ζωή τους σε συγκρούσεις με τους Τουρκαλβανούς.

Ο Αθανάσιος Πετμεζάς (1760-1804) μαζί με τον Κολοκοτρώνη και τον Ζαχαρία δημιούργησαν τη θρυλική τριανδρία αρματωλών (1785). Μετά τη δολοφονία του Ζαχαρία εκδόθηκε σουλτανικό διάταγμα επικήρυξης των άλλων δύο, όπως γράφει ο Γ. Τερτζέτης στα "Απομνημονεύματα" που του υπαγορεύει ο Κολοκοτρώνης (".....ή υμάς τους δύο Πετμεζά και εμέ ή τα κεφάλια των κοτσαμπάσιδων"). Το 1804 ο Αθανάσιος Πετμεζάς, επικηρυγμένος από τους Τούρκους, έπεσε θύμα προδοσίας και δολοφονήθηκε μέσα στον Πύργο του.

Κατά τη διάρκεια της επανάστασης, στην οποία οι Πετμεζαίοι πρωτοστάτησαν, εντάθηκε και κορυφώθηκε η εθνική τους δράση. Σπουδαίο ρόλο έπαιξαν οι: Αναγνώστης (σκοτώθηκε την ίδια μέρα και ώρα με το υιό του Σωτηράκη στα Βασιλικά της Κορινθίας σε μάχη κατά του Δράμαλη - ο θάνατος του έχει απαθανατιστεί από τον Γερμανό ζωγράφο Von Hess και ο πίνακας βρίσκεται στα ανάκτορα του Μονάχου), Βασίλειος (φιλικός, στρατηγός κατά τη διάρκεια του απελευθερωτικού αγώνα), Νικόλαος (φιλικός, στρατηγός, κινήθηκε δραστήρια κατά του Ιμπραήμ το 1826 ο οποίος προσπάθησε να καταπατήσει τη μονή του Μεγάλου Σπηλαίου και τον απέτρεψε με τα λιγοστά παλικάρια του και τους μοναχούς της μονής), Γκολφίνος, Κωσταντής κ.ά που αγωνίστηκαν για την απελευθέρωση της Ελλάδας.

Απογόνους των Πετμεζαίων οι οποίοι έχουν διακριθεί ως στρατηγοί, πολιτικοί, επιστήμονες, λόγιοι και έχουν αναπτύξει έντονη κοινωνική δραστηριότητα, συναντάμε μέχρι τις μέρες μας

Το φρούριο των Καλαβρύτων χτίστηκε περίπου το 1208 από τους Φράγκους κατακτητές του Μωριά. Το πριγκιπάτο της Αχαΐας είχε διαιρεθεί σε πολλές βαρονίες και μια από αυτές ήταν και το κάστρο των Καλαβρύτων, την οποία ο γενικός διευθυντής της Πελοποννήσου Γοδεφρείγος Α’ Βιλλαρδουίνος την παραχώρησε στον Όθωνα ντε Τουρναί να το διαφεντεύει.

Μετά από χρόνια οι Τουρναί πέθαναν χωρίς άρρενες απογόνους και η βαρονία των Καλαβρύτων πέρασε στους Φράγκους χωροδεσπότες της Χαλανδρίτσας de la Tremouille. Αυτοί χτίσανε και ένα μικρό καστράκι απέναντι από το μεγάλο, πάνω στο βουνό Πριόνι. Με το πέρασμα των χρόνων το βουνό αυτό και το μικρό κάστρο πήραν το όνομα «Τρεμούλας», που είναι καθαρή παραφθορά των πρώτων τους κτητόρων.

Εκατόν είκοσι χρόνια βάσταξε η κυριαρχία των Φράγκων, για να ακολουθήσουν οι Βυζαντινοί του δεσποτάτου του Μυστρά και να περάσει τελικά η κυριαρχία της περιοχής, όπως και όλης της Ελλάδας, στα χέρια των Τούρκων.

Μπροστά στον επικείμενο κίνδυνο της Τούρκικης κυριαρχίας, ο Θεόδωρος Παλαιολόγος, το 1440, πούλησε το κάστρο των Καλαβρύτων στους περιβόητους Ιωαννίτες ιππότες της Ρόδου, που το κράτησαν στην εξουσία του για τέσσερα περίπου χρόνια, για να εκδιωχθούν στη συνέχεια από τους κατοίκους της περιοχής, οπότε και το κάστρο περιήλθε και πάλι στα χέρια των Βυζαντινών.

Το ευτύχημα είναι ότι οι Παλαιολόγοι του Μυστρά είχαν φροντίσει να φέρουν από τη Θεσσαλία και άλλα μέρη δέκα χιλιάδες εμπειροπόλεμους Αρβανίτες, μαζί με τις οικογένειες τους, για να βοηθήσουν ενάντια στους πολέμους με τους Φράγκους και τους Τούρκους και οι οποίοι έμελλε να σφραγίσουν την ιστορία του Καλαβρυτινού κάστρου.

Όταν ο Μωάμεθ ο Πορθητής, 1458 – 1460, κατεβαίνει και σαρώνει την Πελοπόννησο, έκπληκτος βρίσκεται μπροστά στην ακατάβλητη αντίσταση του Αρβανίτη Οπλαρχηγού Δόξα, τελευταίου φρούραρχου του κάστρου των Καλαβρύτων και των σκληροτράχηλων συμπολεμιστών του. Η αντίσταση σθεναρή και η πολιορκία επίμονη. Οι Τούρκοι στην προσπάθεια τους να καταλάβουν το κάστρο κόβουνε το νερό. Το μαρτύριο της δίψας κρατάει πολλές μέρες.

Τελικά μπροστά στον άμεσο κίνδυνο του αφανισμού των οικογενειών τους αποφασίζουν να προτείνουν ειρήνη και ενώ γίνονται οι διαπραγματεύσεις οι Τούρκοι εισβάλλουν στο κάστρο και πιάνουν ζωντανό το Δόξα τον οποίο και σκότωσαν με άγριο τρόπο, παίρνοντας έτσι εκδίκηση για τις μέρες της αντίστασης του.

Το κάστρο παρέμεινε στην κυριαρχία των Τούρκων από το 1460 έως το 1821 με ενδιάμεσες, πριν το 1715, πρόσκαιρες κυριαρχικές παρουσίες των Βενετσιάνων.

Η έκταση του κάστρου εσωτερικά ήταν γύρω στα είκοσι στρέμματα και περιείχε περίπου πενήντα οικίες, ερείπια των οποίων σώζονται και σήμερα. Κατοικίες υπήρχαν και εκτός του κάστρου, κυρίως στην επικλινή δυτική πλευρά του, οι οποίες κατοικούνταν από τους ντόπιους.

Το εσωτερικό τείχος του, πάχους ενός μέτρου, ήταν ασβεστόχτιστο , πολύ γερό και σε πολλά σημεία αρκετά μέτρα ψηλό. Το εξωτερικό τείχος, όπως υψώνεται, δείχνει να κλείνει προς το εσωτερικό και που και που διακρίνονται ίχνη επάλξεων. Διακρίνονται επίσης δεξαμενές νερού καθώς και δυο αξιόλογοι πύργοι μισογκρεμισμένοι. Επίσης διακρίνεται η ανατολική πλευρά της κυρίας πύλης και πίσω από αυτή μια μεγάλη πέτρα σκαλισμένη σαν πηγάδι βάθους μισού μέτρου. Από την κορυφή του κάστρου μπορεί κανείς να δει το Μέγα Σπήλαιο, την Αγία Λαύρα, τα Καλάβρυτα και μερικά άλλα χωριά.

Το κάστρο των Καλαβρύτων ήταν ένα από τα τελευταία του Μωριά που κατέλαβαν οι Τούρκοι και εάν ο θάνατος του τελευταίου υπερασπιστή της Κωνσταντινούπολης δοξάζει την Ελλάδα, το μαρτύριο του θανάτου του τελευταίου υπερασπιστή του κάστρου των Καλαβρύτων δοξάζει τα Καλάβρυτα.

Η διαδρομή με τον Οδοντωτό Σιδηρόδρομο είναι η πιο θεαματική των Βαλκανίων, ενώ αρκετοί την παρομοιάζουν με τις διαδρομές των ελβετικών Άλπεων. Ξεκινάει από το Διακοπτό και αφού περάσει μέσα από τις μεταλλικές ή πέτρινες γέφυρες και σήραγγες, πεδιάδες και ορεινούς σχηματισμούς, καταλήγει στα Καλάβρυτα

Ο Οδοντωτός αποτελεί έναν από τους κύριους πόλους έλξης επισκεπτών στην περιοχή, καθώς διατηρεί την αρχική και μοναδικής αξίας τεχνική του υποδομή (σήραγγες ανοιχτές και κλειστές λαξευτές στο βράχο, γέφυρες, καμάρες, κτίρια σταθμών) και ένα μεγάλο τμήμα του περνάει από το εντυπωσιακό φαράγγι του Βουραϊκού Ποταμού.

Η κατασκευή του άρχισε στα χρόνια της Τρικουπικής διακυβέρνησης, το 1889, στο πλαίσιο του μεγαλεπήβολου σχεδίου σιδηροδρομικής σύνδεσης όλης της Ελλάδας και τα επίσημα εγκαίνια της γραμμής έγιναν στις 10 Μαρτίου 1896. Το έργο, πρωτοποριακό για την εποχή του, αποτελεί δείγμα πλήρους ένταξης στο φυσικό περιβάλλον και πολλά θα είχε να διδάξει για το σεβασμό που πρέπει να επιδεικνύουμε στη φύση.

Η διαδρομή που διαρκεί μια ώρα καλύπτει απόσταση 22.346 μ. και η ταχύτητα του συρμού κυμαίνεται από 30 έως 40 χιλ./ώρα στην απλή γραμμή και 6 έως 15 στην οδόντωση. Η μεγάλη κλίση της γραμμής δεν επιτρέπει την κυκλοφορία ενός συμβατικού συρμού, γι’ αυτό ανάμεσα στις σιδηροτροχιές τοποθετήθηκε ένας οδοντωτός άξονας που επιτρέπει με τη λειτουργία ενός μηχανισμού, να ανέβει από το επίπεδο της θάλασσας στο σταθμό των Καλαβρύτων με υψόμετρο 750 μέτρα.

Έχει το μικρότερο μήκος σε πλάτος γραμμών στην Ευρώπη (0,75 μ.). Σήμερα το τρενάκι με δυο μικρά βαγόνια και την ντηζελοηλεκτρική μηχανή στο κέντρο ξεκινά από το σταθμό του Διακοπτού ανηφορίζοντας προς τα Καλάβρυτα περνώντας στην αρχή από το ομαλό κομμάτι, και μπαίνοντας στο πρώτο στένεμα της χαράδρας καταλήγει στον σταθμό Νιάματα.

Ο Οδοντωτός περνάει από μικρά τούνελ, όπου ανάμεσα στα μικρά ανοίγματα προλαβαίνουμε να διακρίνουμε στην απέναντι όχθη μεγάλη βραχοσκεπή με διαδοχικές σπηλαιώδεις αίθουσες, σε μια από τις οποίες οι σταλαγμίτες έχουν σχηματίσει όρθιες στήλες που μοιάζουν με μορφές παραταγμένες με σύνθεση δικαστηρίου (δικαστής, πρόεδρος και εισαγγελέας).

Ο Οδοντωτός μαζεύει τα δόντια του στη στάση των Τρικλιών. Η διαδρομή συνεχίζει σε άγρια τοπία με καταρράκτες και φτάνουμε στο πιο στενό σημείο της διαδρομής που λέγεται “Πόρτες” όπου το τρενάκι περνάει μέσα από σήραγγα. Ανηφορίζοντας ο Οδοντωτός βγάζει τα δόντια του και φτάνει στο σταθμό του Μεγάλου Σπηλαίου που βρίσκεται στον οικισμό της Κάτω Ζαχλωρούς. Συνεχίζοντας τώρα πλέον την ομαλή διαδρομή του προς τα Καλάβρυτα αναπτύσσει ταχύτητα περνώντας από την στάση της Κερπινής και φτάνει στη πόλη μέσα από τον ανοιχτό κάμπο.

Δίπλα από τις γραμμές του τρένου υπάρχει μονοπάτι που παλιότερα χρησιμοποιούνταν από τους κατοίκους της περιοχής. Σήμερα η ίδια χάραξη έχει σηματοδοτηθεί με σύμβολα του Ευρωπαϊκού Μονοπατιού Ε4 που χρησιμοποιείται από πεζοπόρους Έλληνες και ξένους. Η διαδρομή για το κατέβασμα απαιτεί περίπου 6 ώρες και για το ανέβασμα περίπου 7 με 8 ώρες.

Κάθε χρόνο την τρίτη Κυριακή του Μαΐου διοργανώνεται από το Σύλλογο Ορειβασίας και Χιονοδρομίας Καλαβρύτων, το Πανελλήνιο Πέρασμα με τη συμμετοχή εκατοντάδων ορειβατών και πεζοπόρων.